Materiał siewny pochodzący z firm hodowlanych ma wysoką czystość genetyczną, czyli rośliny wyrosłe z niego mają cechy zgodne ze wzorcem odmiany. Utrzymują wysoką zdrowotność, zdolność adaptacji do warunków środowiska oraz zakodowany w genach potencjał plonowania. W zależności od uprawianego gatunku na polach mogą być wysiewane odmiany populacyjne (liniowe) lub hybrydowe (mieszańcowe). Różnią się one cechami użytkowymi, ale także sposobem produkcji materiału siewnego.
Spis treści
Jak powstają odmiany mieszańcowe?
Cechy użytkowe odmian mieszańcowych w pokoleniu F1 są efektem złożonego procesu hodowli oraz przygotowania materiału siewnego. Dzięki niemu na drodze zjawiska heterozji uzyskiwana jest tzw. wybujałość mieszańców. Uzyskane pokolenie F1 ma dużo lepsze cechy niż komponenty rodzicielskie. Z nasion z pokolenia F1 uzyskiwane jest pokolenie F2, w którym doszło do przekrzyżowania cech i wyrosłe z niego rośliny nie są zgodne ze wzorcem odmiany. W związku z tym niezbędny jest coroczny zakup odmian w pokoleniu F1, dotyczy to między innymi nasion rzepaku i kukurydzy. Dlatego planując uprawę, warto sprawdzić dostępne nasiona rzepaku: https://osadkowski.pl/material-siewny/nasiona-rzepaku–c-001098, aby mieć pewność co do ich pochodzenia i potencjału plonowania.
Proces produkcji materiału siewnego odmian hybrydowych jest dużo bardziej wymagający niż odmian populacyjnych, dlatego prowadzony jest tylko przez specjalizujące się w tym ośrodki hodowlane.
Jak powstaje materiał siewny odmian populacyjnych?
W przypadku odmian liniowych najczęściej spotykanym w ofercie firm dystrybucyjnych jest materiał siewny w stopniu kwalifikacji C1. Powstaje on na drodze klasycznego rozmnożenia z kategorii bazowej. Produkcja „kwalifikatu” również odbywa się w określonych w przepisach prawa warunkach i z zachowaniem najwyższych standardów jakościowych. Dzięki takiemu postępowaniu uzyskany materiał siewny w stopniu kwalifikacji C1 jest najbliższy wzorcowi odmiany.
W przypadku odmian populacyjnych możliwy jest wysiew własnego materiału siewnego po spełnieniu określonych wymogów, np. poniesieniu opłaty licencyjnej. Należy mieć jednak świadomość, że „zwykła uprawa” nie jest prowadzona zgodnie ze standardami wytwarzania materiału siewnego kwalifikowanego i uzyskane nasiona do siewu, mogą nie mieć wszystkich cech odmiany.
W jakich roślinach uprawnych dostępne są odmiany mieszańcowe?
W uprawie zbóż dominują odmiany populacyjne (liniowe), ale w przypadku niektórych gatunków występują także odmiany mieszańcowe:
- jęczmień ozimy
- jęczmień jary
- pszenica ozima
- żyto ozime
Spośród wymienionych gatunków najczęściej uprawiane są odmiany hybrydowe żyta ozimego oraz jęczmienia ozimego, w przypadku pozostałych upraw ich udział jest marginalny.
W przypadku kukurydzy można przyjąć, że 100% powierzchni zasiewów powinny stanowić odmiany mieszańcowe w pokoleniu F1, natomiast w rzepaku ozimym ich udział stanowi między 90 a 95%. Odmiany hybrydowe dominują również w przypadku słonecznika.
Postęp genetyczny w ostatnich latach jest istotnym czynnikiem zwiększającym poziom plonowania roślin uprawnych, który jest wypadkową wielu cech użytkowych. Wybór odmian do siewu jest złożony i należy podejść do niego w sposób przemyślany. Firma Osadkowski corocznie testuje wiele odmian roślin uprawnych, z których tylko nieliczne i najlepsze trafiają do oferty handlowej.
Specyfika materiału siewnego
Współczesna hodowla roślin oferuje dwa główne typy odmian, różniące się procesem produkcji nasion oraz potencjałem plonowania. Odmiany mieszańcowe (F1), dominujące w uprawie kukurydzy czy rzepaku, wykorzystują efekt heterozji do uzyskania lepszych cech użytkowych, jednak wymagają corocznego zakupu nowego materiału siewnego. Z kolei odmiany populacyjne, powszechne w zbożach, powstają w wyniku klasycznego rozmnażania i pozwalają na wysiew nasion z własnego zbioru przy zachowaniu odpowiednich standardów. Wybór między tymi technologiami zależy od gatunku uprawianej rośliny oraz oczekiwanej intensywności produkcji.